Quảng Ninh thúc đẩy phát triển cụm công nghiệp theo hướng bền vững

Quảng Ninh đang đẩy mạnh phát triển cụm công nghiệp theo hướng không chỉ mở rộng quỹ đất sản xuất mà còn nâng chất lượng hạ tầng, siết quản lý và gắn chặt với yêu cầu bảo vệ môi trường. Trong bối cảnh tỉnh tiếp tục thúc đẩy công nghiệp chế biến, chế tạo và thu hút đầu tư tư nhân, cụm công nghiệp được xem là một mắt xích quan trọng để tạo mặt bằng sản xuất tập trung, di dời cơ sở nhỏ lẻ ra khỏi khu dân cư và hình thành không gian công nghiệp bài bản, bền vững hơn. 

Cụm công nghiệp đang được Quảng Ninh phát triển theo hướng mới

Những năm gần đây, cụm công nghiệp không còn chỉ được nhìn như quỹ đất sản xuất bổ trợ, mà đang dần trở thành một phần quan trọng trong chiến lược công nghiệp của Quảng Ninh. Theo thông tin công khai mới hơn của tỉnh, Quảng Ninh đã thành lập, mở rộng 18 cụm công nghiệp với tổng diện tích 994,1ha; trong đó có 7 cụm đã đầu tư xây dựng hạ tầng kỹ thuật và đi vào hoạt động, còn 11 cụm đang đầu tư xây dựng hạ tầng. Những con số này cho thấy phát triển cụm công nghiệp ở Quảng Ninh đã bước sang giai đoạn triển khai thực chất hơn, thay vì dừng ở định hướng quy hoạch.

Cụm công nghiệp đang dần trở thành một phần quan trọng trong chiến lược công nghiệp của Quảng Ninh

Ở góc độ dài hạn, Quảng Ninh định hướng phát triển 36 cụm công nghiệp với diện tích 2.105,39ha trong giai đoạn 2021-2030. Điều đó cho thấy cụm công nghiệp được tỉnh xác định là một cấu phần quan trọng trong việc mở rộng không gian sản xuất, hỗ trợ doanh nghiệp vừa và nhỏ, đồng thời tạo dư địa để thu hút thêm đầu tư công nghiệp trong những năm tới.

Bền vững không chỉ là tăng số lượng, mà là nâng chất lượng phát triển

Nếu chỉ nhìn ở số lượng cụm công nghiệp được thành lập, rất khó thấy hết định hướng của Quảng Ninh. Điều quan trọng hơn là tỉnh đang chuyển mạnh sang cách phát triển gắn với hạ tầng, hiệu quả sử dụng đất và khả năng vận hành lâu dài. Báo Quảng Ninh cho biết địa phương không đơn thuần mở thêm mặt bằng sản xuất, mà đang hướng tới các cụm công nghiệp hiện đại hơn, đồng bộ hơn và có khả năng thu hút doanh nghiệp thực chất hơn.

Tư duy này phù hợp với yêu cầu phát triển bền vững hiện nay. Một cụm công nghiệp chỉ thực sự có giá trị khi không gian sản xuất đi kèm với giao thông nội khu, điện, nước, thoát nước, xử lý môi trường và cơ chế quản lý rõ ràng. Nếu phát triển dàn trải nhưng hạ tầng yếu, tiến độ chậm và tỷ lệ lấp đầy thấp, cụm công nghiệp sẽ khó phát huy vai trò như kỳ vọng. Chính vì vậy, Quảng Ninh đang đặt trọng tâm vào chất lượng phát triển thay vì chỉ chạy theo số lượng.

Gắn phát triển cụm công nghiệp với bảo vệ môi trường

Một trong những điểm cốt lõi của hướng đi bền vững là yếu tố môi trường. Nhiều cụm công nghiệp ở Quảng Ninh được định hướng để tiếp nhận các cơ sở sản xuất nhỏ lẻ, di dời ra khỏi khu dân cư. Đây không chỉ là bài toán về quỹ đất mà còn là giải pháp để giảm áp lực ô nhiễm, hạn chế tình trạng sản xuất xen cài trong khu dân cư và tạo điều kiện để địa phương kiểm soát tốt hơn nước thải, chất thải và an toàn sản xuất.

Trong các dự án mới, CCN Yên Than là ví dụ khá rõ cho cách tiếp cận này. Dự án được định hướng không chỉ là không gian sản xuất mới cho khu vực miền Đông mà còn là nơi di dời các cơ sở sản xuất nhỏ lẻ ra khỏi khu dân cư, đồng thời thu hút các ngành như chế biến nông - lâm sản, logistics và công nghiệp hỗ trợ. Cách lựa chọn ngành nghề như vậy cho thấy tỉnh đang tính toán đến cả hiệu quả kinh tế lẫn áp lực môi trường khi mở rộng cụm công nghiệp.

Quảng Ninh gắn phát triển cụm công nghiệp với bảo vệ môi trường

Tập trung vào hạ tầng để tăng sức hút đầu tư

Phát triển bền vững không thể tách rời hạ tầng. Báo Quảng Ninh cho biết nhiều cụm công nghiệp mới của tỉnh đang được tăng tốc đầu tư hạ tầng để sớm tạo mặt bằng sản xuất thực tế cho doanh nghiệp. Khi hạ tầng được chuẩn bị tốt, nhà đầu tư sẽ rút ngắn thời gian triển khai dự án, dễ dự toán chi phí hơn và yên tâm hơn về khả năng vận hành lâu dài. Đây cũng là lý do các cụm công nghiệp có hạ tầng hoàn chỉnh thường có sức hút tốt hơn với doanh nghiệp thứ cấp.

Ở góc độ này, hướng đi của Quảng Ninh khá rõ: thu hút nhà đầu tư hạ tầng trước, tạo nền tảng kỹ thuật và pháp lý trước, sau đó mới tăng khả năng tiếp nhận doanh nghiệp sản xuất. Đây là cách làm giúp giảm rủi ro “quy hoạch treo”, đồng thời nâng hiệu quả sử dụng đất công nghiệp trong dài hạn.

Nhiều dự án mới đang mở ra không gian phát triển sạch hơn

Song song với các cụm đã hoạt động, Quảng Ninh đang đẩy nhanh một loạt dự án mới như Đông Mai, Yên Than, phía Đông Đầm Hà B, Quảng Đức, Phương Nam 2, Quảng Thành, Yên Thọ và Hải Yên. Theo thống kê được công bố năm 2025, 9 cụm công nghiệp đang triển khai đầu tư hạ tầng có tổng vốn hơn 5.845 tỷ đồng. Quy mô đầu tư này cho thấy tỉnh không chỉ dừng ở mục tiêu mở thêm cụm công nghiệp, mà đang thực sự chuẩn bị một nền tảng hạ tầng mới cho giai đoạn phát triển tiếp theo.

Quảng Ninh đang đẩy nhanh một loạt dự án cụm công nghiệp mới

Điểm đáng chú ý là nhiều dự án mới không chỉ nhắm tới tăng thêm diện tích, mà còn được đặt ở những địa bàn có thể tạo động lực phát triển mới, từ miền Đông đến vùng ven đô, vùng còn dư địa công nghiệp. Cách phân bổ này giúp Quảng Ninh không dồn toàn bộ áp lực sản xuất vào một số khu vực quen thuộc, đồng thời mở thêm cơ hội thu hút doanh nghiệp và tạo việc làm ở những nơi còn thiếu động lực tăng trưởng.

Hoàn thiện cơ chế quản lý để phát triển bền vững hơn

Phát triển bền vững không chỉ là chuyện xây thêm hạ tầng, mà còn là câu chuyện về quản lý. Chính vì vậy, Quảng Ninh đã ban hành Quy chế quản lý cụm công nghiệp trên địa bàn tỉnh. Đây là bước đi cho thấy địa phương muốn tăng hiệu lực quản lý nhà nước, làm rõ trách nhiệm của các bên liên quan và tạo môi trường đầu tư minh bạch hơn cho doanh nghiệp trong các cụm công nghiệp.

Việc hoàn thiện cơ chế quản lý có ý nghĩa rất lớn. Khi quy chế rõ ràng, địa phương sẽ thuận lợi hơn trong giám sát tiến độ đầu tư hạ tầng, quản lý môi trường, xử lý các vấn đề phát sinh và phối hợp giữa các ngành, địa phương. Về phía doanh nghiệp, cơ chế rõ cũng giúp giảm bớt rủi ro pháp lý và tăng niềm tin khi cân nhắc đầu tư. Trong bối cảnh cạnh tranh thu hút đầu tư giữa các địa phương ngày càng mạnh, đây là yếu tố không kém phần quan trọng so với quỹ đất hay hạ tầng.

Cụm công nghiệp bền vững sẽ là động lực tăng trưởng mới

Quảng Ninh đang hướng tới một mô hình tăng trưởng công nghiệp không chỉ nhanh mà còn bền hơn. Cụm công nghiệp, nếu được quy hoạch hợp lý, đầu tư hạ tầng tốt và quản lý chặt, sẽ trở thành nền tảng để tỉnh mở rộng công nghiệp chế biến, chế tạo, hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa, đồng thời tạo thêm việc làm và nguồn thu tại nhiều địa phương. Đây là một hướng đi rất thực tế trong bối cảnh không phải địa bàn nào cũng phù hợp để phát triển khu công nghiệp quy mô lớn.

Quảng Ninh đang hướng tới một mô hình tăng trưởng công nghiệp 

Xa hơn, khi cụm công nghiệp được gắn với mục tiêu xanh hóa, kinh tế tuần hoàn và kiểm soát môi trường tốt hơn, hiệu quả mang lại sẽ không chỉ là sản xuất. Nó còn là cách để Quảng Ninh tổ chức lại không gian công nghiệp một cách cân bằng hơn, giảm áp lực lên khu dân cư và tăng sức hấp dẫn với những dòng vốn đầu tư có chất lượng cao hơn. Đó cũng chính là ý nghĩa lớn nhất của cụm công nghiệp khi được phát triển theo hướng bền vững.

Có thể thấy, Quảng Ninh đang thúc đẩy phát triển cụm công nghiệp theo hướng bền vững bằng cách đi đồng thời trên nhiều trục: mở rộng quỹ đất sản xuất, nâng chất lượng hạ tầng, siết quản lý và chú trọng yếu tố môi trường. Khi các cụm công nghiệp không chỉ tăng về số lượng mà còn được nâng chất về vận hành và hiệu quả sử dụng đất, đây sẽ là nền tảng quan trọng để tỉnh vừa hút đầu tư tốt hơn, vừa bảo đảm mục tiêu phát triển lâu dài và cân bằng hơn.